Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej

 ul. Kajki 20

 11-320 Jeziorany

 tel. 089 718 11 33 fax. 089 718 16 58

godziny urzędowania:

od poniedziałku do piątku od 7.00 do 15.00

 

 

 

W sprawach dotyczących wniosków i skarg kierownik

Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jezioranach przyjmuje w dni powszednie
od godz. 7.00 - 15.00

 

 

Główne zadania realizowane przez ośrodek pomocy:

1.      przyznanie i wypłata zasiłków stałych wraz ze składką zdrowotną;

2.      przyznanie i wypłata zasiłków okresowych;

3.      przyznanie i wypłata zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej;

4.      przyznanie i wypłata innych zasiłków celowych;

5.      wykonywanie innych zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy;

6.      świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania;

7.      prowadzenie pracy socjalnej;

8.      organizacja pogrzebu osobom samotnym nie posiadających uprawnień do świadczeń ZUS, w tym osobom bezdomnym;

9.      występowanie do gminy o udzielenie schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym;

10.  dożywianie dzieci w szkołach.

 

Wydanie decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W toku wywiadu ustala się sytuację osobistą i majątkową osoby lub rodziny ubiegającej się o przyznanie świadczeń pomocy społecznej oraz powody ubiegania się o te świadczenia.

 

Zasady udzielania pomocy społecznej

Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

 

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:

1.      ubóstwa,

2.      sieroctwa,

3.      bezdomności,

4.      bezrobocia,

5.      niepełnosprawności,

6.      długotrwałej lub ciężkiej choroby,

7.      przemocy w rodzinie

a) potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi

8.      potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,

9.      bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,

10.  braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze,

11.  trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy,

12.  trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,

13.  alkoholizmu lub narkomanii,

14.  zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,

15.  klęski żywiołowej lub ekologicznej.

 

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom w przypadku występowania jednej z powyższych okoliczności, a których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:

-        osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej";

-        osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie";

-        rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny".

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o:

-        miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

-        składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz społeczne;

-        kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodów nie wlicza się:

-        jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

-        wartości świadczeń w naturze;

-        świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W razie wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej może odmówić przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

 

Obowiązki osób i rodzin ubiegających się o pomoc społeczną

 

Osoby i rodziny, korzystające z pomocy społecznej, zobowiązane są do współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego przez osobę zatrudnioną, a także marnotrawienie przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie, bądź marnotrawienie własnych zasobów finansowych oraz ich nieracjonalne wykorzystywanie może stanowić podstawę do ograniczenia lub odmowy przyznania świadczeń, albo przyznanie pomocy w formie niepieniężnej. Również odmowa zawarcia kontraktu socjalnego lub nie wywiązywanie się z uzgodnień zawartych w kontrakcie może spowodować ograniczenie lub odmowę przyznania świadczenia.

Osoby i rodziny, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, są zobowiązane poinformować o każdej zmianie swojej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Świadome wprowadzenie w błąd pracownika socjalnego może spowodować zmianę decyzji na niekorzyść strony oraz zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi, niezależnie od dochodu rodziny.

 

Tryb udzielania pomocy społecznej

 

Tryb przyznania świadczenia z pomocy społecznej składa się z następujących etapów:

 

-        zgłoszenie wniosku o udzielenie pomocy (osobiste, pisemne) przez osobę zainteresowaną, bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego do pracownika socjalnego;

-        sporządzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania klienta w celu ustalenia aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby i rodziny oraz opracowanie planu pomocy zgodnie z wnioskiem;

-        sporządzenie decyzji i wydanie jej osobie ubiegającej się o pomoc;

-        realizacja przyznanych świadczeń.

Pracownik socjalny w ciągu 14 dni od daty wszczęcia postępowania, czyli złożenia wniosku o pomoc, przeprowadza wywiad środowiskowy. Brak zgody na przeprowadzenie wywiadu jest równoznaczne z rezygnacją z pomocy. Strona występująca o pomoc powinna zgromadzić dokumenty stanowiące podstawę ustalenia jej danych personalnych, stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i materialnej. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, w porozumieniu z klientem ustalany jest plan pomocy. Ustalenia zostają zawarte w kontrakcie socjalnym. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

 

Kontrakt socjalny

 

Kontrakt socjalny, to pisemna umowa zawarta z osobą ubiegającą się o pomoc, określająca uprawnienia i zobowiązania stron umowy (osoby zwracającej się o pomoc, pracownika socjalnego oraz kierownika ośrodka).

Zawarcie kontraktu socjalnego ma na celu określenie sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny, która znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, z uwzględnieniem możliwości wykorzystania zasobów środowiska lokalnego.

Kontrakt zawiera opis sytuacji życiowej osoby lub rodziny oraz opis działań koniecznych do podjęcia przez nią, a także formę, zakres i czas udzielanej przez Ośrodek pomocy. W kontrakcie odnotowuje się również wszystkie uwagi, dotyczące realizacji kontraktu.

Okres, na jaki zawierany jest kontrakt socjalny dostosowywany jest z jednej strony do sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się osoba zawierająca kontrakt, a z drugiej - do form wsparcia, zaproponowanych przez Ośrodek.

Klient otrzymuje jeden egzemplarz kontraktu.

 

Wydanie decyzji

 

Świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są w formie decyzji. Wszystkie decyzje o przyznaniu pomocy lub jej odmowie wydawane są w formie pisemnej. Wyjątek stanowią świadczenia w postaci pracy socjalnej, poradnictwa, itp. - tu pomoc udzielana jest bez konieczności wydawania decyzji. Stronom przysługuje odwołanie od decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od otrzymania decyzji za pośrednictwem Dyrektora OPS. Odwołanie wnosi się na piśmie w sekretariacie Ośrodka.

 

Wymagane dokumenty

 

Sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby i rodziny ustala się na podstawie następujących dokumentów:

 

-        dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

-        odpisu aktu urodzenia dziecka lub książeczki zdrowia dziecka;

-        dokumentów określających status cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej;

-        zaświadczenia bądź decyzji właściwego organu w sprawie renty, emerytury, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego;

-        orzeczenia komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydanego przed dniem 1 września 1997 r., orzeczenia lekarza orzecznika o niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenia komisji lekarskiej;

-        orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;

-        zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, zawierającego informacje o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe;

-        zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), zawierającego informacje o potrąconej zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe;

-        zaświadczenia pracodawcy o okresie zatrudnienia, w tym o okresach, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne oraz o okresach nieskładkowych;

-        zaświadczenia urzędu gminy o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych;

-        zaświadczenia wystawionego przez szkołę potwierdzającego kontynuowanie nauki w gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej;

-        decyzji starosty o uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną, utracie statusu osoby bezrobotnej, o przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu, wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium, dodatku aktywizacyjnego albo zaświadczenia o pozostawaniu w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy;

-        zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzającego zobowiązanie opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników;

-        decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zadeklarowanej podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą;

-        zaświadczenia, o którym mowa w art. 8 ust. 7 i 8 ustawy, wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego;

-        oświadczenia o uzyskaniu dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 11 i 12 ustawy;

-        zaświadczenia lub decyzji organów przyznających świadczenia pieniężne;

-        oświadczenia o stanie majątkowym.

 

Wywiady przeprowadzają pracownicy socjalni obsługujący rejony miasta i wsi, w zależności od adresu zameldowania (pobytu) klienta.

 

 

REJON I - Danuta Kuczyńska

ulice: Kopernika, Kasprowicza, Oś. Robotnicze, Polna, Słowackiego, Wolności, Górska, 1-ego Maja, Rycerska, Wąska, Głowackiego, Mostowa, Krzywa, Asnyka, Kasztanowa

wsie: Franknowo, Kramarzewo, Polkajmy, Wólka Szlachecka, Kalis, Modliny, Lekity, Wilkiejmy, Jeziorany-Kolonie

 

REJON II - Danuta Szczygło

ulice: Konopnickiej, Nadbrzeżna, Plac Reja, Sienkiewicza, Kościuszki

wsie: Derc, Jeziorany-Kolonie, Krokowo, Radostowo, Studnica, Studzianka.

 

REJON III - Joanna Żuk-Czyżewska

ulice: Barczewska, Kajki, Krótka, Plac Kościelny, Sawickiej, Wipsowska, Pieniężnego, Plac Jedn. Narodowej

wsie: Kiersztanowo, Kikity, Jeziorany-Kolonie, Kostrzewy, Potryty, Piszewo, Żardeniki, Zerbuń

 

REJON IV - Kamila Wilczak

ulice: Dworcowa, Kolejowa, Plac Zamkowy, Konopnickiej nr 10, Łąkowa, Ogrodowa, Kościelna, Mickiewicza

wsie: Miejska Wieś, Wójtówko, Ustnik, Tłokowo, Olszewnik i Pierwągi

 

Usługi opiekuńcze

 

Podstawowe usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życia, np. zakupy, przygotowanie posiłku, opiekę higieniczną, zalecona przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości również zapewnienie kontaktu z otoczeniem.

Usługi opiekuńcze są przyznawane osobom samotnym ale także i osobom, których rodzina nie jest w stanie takiej pomocy zapewnić. Osobom, które z powodu niepełnosprawności, chorób, wieku lub z innych przyczyn wymagają pomocy za strony innych osób.

 

 

Dodatki mieszkaniowe

Uprawnieni do otrzymywania dodatku:

 

Ustawa w art. 2 wymienia osoby uprawnione do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Przysługuje on:

-        najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych (dotyczy to zarówno mieszkań będących własnością miasta - czyli lokali komunalnych, mieszkań zakładowych, czy też mieszkań w domu prywatnym czynszowym jak i mieszkań wynajmowanych na wolnym rynku),

-        osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,

-        osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych,

-        innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem (na podstawie umowy użyczenia),

-        osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Od czego zależy przyznanie dodatku?

Przyznanie dodatku uzależnione jest od spełnienia równocześnie dwóch poniżej opisanych warunków:

1. określony średni dochód na miesiąc

Dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku.

Za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy z zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.

Aby obliczyć średni dochód miesięczny należy dochód gospodarstwa domowego podzielić przez 3 (liczba miesięcy) i przez liczbę osób w gospodarstwie domowym. Wynik naszego obliczenia da nam odpowiedź czy możemy ubiegać się o dodatek. Wysokość najniższej emerytury od 1 marca 2009 r. wynosi 675,10 zł (UWAGA: Wysokość najniższej emerytury zmienia się w ciągu roku, w zależności od waloryzacji świadczeń).

WAŻNE!!!

O dodatek można ubiegać się również gdy dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym jest większy od wymienionych powyżej z zastrzeżeniem, iż kwota tej nadwyżki nie przekracza wysokości wyliczonego dodatku. W takiej sytuacji przysługujący dodatek obniża się o tę kwotę (o kwotę nadwyżki).

2. powierzchnia zajmowanego lokalu.

Za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego zamieszkiwaną przez wynajmującego uważa się powierzchnię pokoi zajmowanych przez gospodarstwo domowe wynajmującego oraz kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń służącym potrzebom mieszkalnym i gospodarczym. Przy wyliczaniu powierzchni nie bierze się jednak pod uwagę balkonów, tarasów, strychów, pralni, suszarni, piwnicy czy komórek na opał. Ustalona w ten sposób powierzchnia (użytkowa) nie może być większa (z wyjątkami opisanymi poniżej) niż powierzchnia określona ustawowo (powierzchnia normatywna).

- dla 1 osoby 35 m²
- dla 2 osób 40 m²

- dla 3 osób 45 m²
- dla 4 osób 55 m²
- dla 5 osób 65 m²
- dla 6 osób 70 m²
- więcej niż 6 osób +5 m² na osobę

Ustawa dopuszcza ustępstwa. Dodatek mieszkaniowy przysługuje, także w sytuacji gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego przekracza normatywną powierzchnię lokalu, ale nie więcej niż o:

1) 30% lub
2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.

Oznacza to, że odpowiednio do liczby osób w rodzinie (gospodarstwie domowym) powierzchnia lokalu nie może być większa od:

przy doliczonych, dopuszczonych ustawą (art. 5 ust. 5) i wymienionych powyżej ustępstwach, powierzchnia normatywna nie może przekroczyć:

+30%

-        dla 1 osoby 45,5 m²

-        dla 2 osób 52,0 m²

-        dla 3 osób 58,5 m²

-        dla 4 osób 71,5 m²

-        dla 5 osób 84,5 m²

-        dla 6 osób 91,0 m²

+50% - udział pokoi i kuchni nie przekracza 60% lokalu

-        dla 1 osoby 52,5 m²

-        dla 2 osób 60,0 m²

-        dla 3 osób 67,5 m²

-        dla 4 osób 82,5 m²

-        dla 5 osób 97,5 m²

-        dla 6 osób 105,0 m²

Dodatek nie zostanie przyznany, jeśli na osobę przypada więcej m² powierzchni lokalu niż dopuszcza ustawa.

Ustawa dopuszcza jeszcze dwie możliwości kiedy można powierzchnię normatywną dodatkowo powiększyć.

1.      Jeśli w lokalu mieszka więcej niż 6 osób, na każdą następną osobę zwiększa się powierzchnię normatywną o 5 m²

2.      Jeśli w lokalu mieszka osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w odrębnym pokoju, wówczas wielkość powierzchni normatywnej zwiększa się o 15 m², przy spełnieniu określonych ustawowo warunków.

Co należy zrobić, aby otrzymać dodatek?

1.      Należy udać się do pokoju nr 8 "Kadry i dodatki mieszkaniowe" znajdującego się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Jezioranach i pobrać formularze dokumentów o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

2.      Z wnioskiem trzeba udać się do "swojej" administracji domu. Musi ona potwierdzić takie dane jak: adres zamieszkania, nazwa i siedziba zarządcy domu, tytuł prawny do zajmowanego lokalu, sposób ogrzewania lokalu i wody, kwotę wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc.

2a) Właściciele domów jednorodzinnych dołączają do wniosku dokument potwierdzający powierzchnię użytkową i wyposażenie techniczne domu, wystawione przez właściwy organ nadzoru budowlanego wydający pozwolenia na budowę oraz rachunki dotyczące wydatków na utrzymanie domu wraz z dowodem opłaty.

3.      Osoba ubiegająca się o pomoc wypełnia deklarację o dochodach za ostatnie 3 miesiące (sprzed daty złożenia wniosku).

4.      Komplet dokumentów, składa się w siedzibie MOPS-u w Jezioranach pok. nr 8 "Kadry i dodatki mieszkaniowe".

5.      Po złożeniu dokumentów w ciągu 14-tu dni zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy połączony z koniecznością złożenia przez wnioskodawcę oświadczenia w sprawie posiadanych:

a) ruchomości i nieruchomości,

b) zasobów pieniężnych.

Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego

Jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pracownik MOPS-u ustali, że:

1)        występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe

2)        faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, wówczas dodatek może zostać nieprzyznany.

Jak jest wypłacany dodatek?

Dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej, osoba upoważniona przez Burmistrza Miasta. Decyzja w sprawie pomocy wydana zostaje najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku. Dodatek przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca, następującego po dniu złożenia wniosku. Dodatek mieszkaniowy wpływa na konto administracji domu i pomniejsza w ten sposób należność osoby starającej się o pomoc. Właściciele domów jednorodzinnych otrzymują dodatek bezpośrednio do rąk. W lokalach, w których brak: Co, CW lub gazu otrzymują ryczałt, który pobierają w kasie MOPS w Jezioranach

Gdzie można odwoływać się od decyzji w sprawie przyznania dodatku?

Odwołanie od decyzji instytucji przyznającej dodatki mieszkaniowe należy złożyć (za pośrednictwem organu, który wydał decyzję - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jezioranach) w ciągu 14 dni od daty otrzymania decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jeśli organ, który wydał decyzję uzna, iż odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może w ciągu 7 dni od otrzymania odwołania wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. W przeciwnym wypadku przekazuje sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jeśli osoba ubiegająca się o dodatek uzna, iż nastąpiło naruszenie prawa, bądź jej interesu prawnego, może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Olsztynie.

UWAGA:

- decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego zawsze zawiera pouczenie - w jakim trybie służy od niej odwołanie,

- decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do WSA.

 

Od 1 maja 2004 r. w MOPS funkcjonuje dział świadczeń rodzinnych.

 

Udzielane są świadczenia:

- świadczenia rodzinne,

- świadczenia opiekuńcze,

- fundusz alimentacyjna,

- jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka.

 

W okresie od 01.11.2009r. do 31.10.2010r. wysokość miesięcznego zasiłku rodzinnego wynosi:

- 68 zł - na dziecko do 5 roku życia

- 91zł - na dziecko od 5 do 18 roku życia

- 98 zł - od 18 roku życia

 

Do zasiłku rodzinnego przewidziano dodatki z tytułu:

-        urodzenia dziecka (jednorazowy dodatek) w wysokości 1000 zł na każde dziecko;

-        opieki nad dzieckiem w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie;

-        samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko nie więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci, a na dziecko niepełnosprawne w wysokości 250 zł miesięcznie, jeżeli rodzic dziecka nieżyje lub jest nieznany;

-        kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 60 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 r ż. oraz 80 zł na dziecko w wieku powyżej 5 r. ż do ukończenia 24 r.ż.;

-        rozpoczęcia roku szkolnego (wypłacany raz w roku ) w wysokości 100 zł;

-        dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w wysokości: 90 zł. miesięcznie na częściowe pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem dziecka w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej, 50zł miesięcznie -dodatek na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej i ponadgimnazjalnej;

-        dodatek - wychowanie dziecka w rodzinie wielodzietnej - dodatek przysługuje w wysokości 80 zł miesięcznie na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.

-        Ponadto przysługuje:

-        jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka - wypłacana jest bez względu na dochód rodziny;

-        zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł;

-        świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł od 01.01.2010r. bez względu na dochody rodziny - świadczenie przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce albo ojcu i innych osobach, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka.

 

Fundusz alimentacyjny

 

Świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do wysokości zasądzonych alimentów nie więcej niż 500 zł na osobę uprawnioną, jeżeli dochód rodziny nie przekracza 725 zł na osobę i komornik stwierdzi dwumiesięczną bezskuteczność egzekucji. 

 

Okres zasiłkowy 2009/2010

 

Osoby, które złożą wniosek wraz z wymaganą dokumentacją do dnia 30 września, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc wrzesień nastąpi do 30 listopada, natomiast gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne złoży wniosek wraz z wymaganą dokumentacją od dnia 1 października do 30 listopada, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad nastąpi do dnia 31 grudnia.

 

Do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

1)      uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny;

2)      skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument urzędowy potwierdzający wiek dziecka;

3)      orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w przypadku, gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne;

4)      zaświadczenie szkoły w przypadku nauki w szkole ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej;

5)      zaświadczenie szkoły wyższej w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli uczy się w szkole wyższej do 24 r.ż.;

6)      zaświadczenia z urzędu skarbowego i oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

- zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, każdego pełnoletniego członka rodziny za 2008 r.;

- oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli członkowie rodziny rozliczają się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;

- oświadczenia członka rodziny o wysokości uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy innego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu;
- oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu przez członków rodziny w poprzednim roku kalendarzowym;

- zaświadczenie właściwego organu gminy o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy albo nakaz płatniczy za ten rok;

- umowę dzierżawy, w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, (tylko wtedy, gdy w zamian za dzierżawę osoba otrzymała rentę lub emeryturę);

- umowę zawartą w formie aktu notarialnego, w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

- przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny;

- kopię prawnego odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub kopię odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku lub ugodzie sądowej oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów;

- zaświadczenie o wysokości ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny, przebywającego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;

- dokument określający datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu kwota netto i brutto;

- zaświadczenie określające wysokość uzyskanego dochodu za pierwszy pełny miesiąc osiągnięty po roku bazowym przez członka rodziny;

7)      informację sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka, w przypadku osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła o przysposobienie tego dziecka;

8)      kopię aktów zgonu rodziców lub kopię odpisów wyroków zasądzających alimenty w przypadku osoby uczącej się;

9)      kopię karty pobytu w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiadającego status uchodźcy lub posiadającego zezwolenie na osiedlenie się w Rzeczypospolitej Polskiej;

10)  kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację albo kopię aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka, w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko.

 

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza ponadto:

1.      zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony;

2.      zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;

3.      zaświadczenie organu emerytalno - rentowego stwierdzające, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych;

4.      oświadczenie, że w ciągu przebywania na urlopie wychowawczym nie podejmuje zatrudnienia uniemożliwiającego opiekę nad dzieckiem.

 

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

1.      kopię skróconego aktu zgonu drugiego z rodziców dziecka lub odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, w przypadku gdy ojciec dziecka jest nieznany;

2.      odpis wyroku oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców.

 

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

1.      dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie ucznia w bursie, internacie lub w innym miejscu zapewniającym zamieszkanie, prowadzonych przez podmiot publiczny;

2.      zaświadczenie szkoły;

3.      oświadczenie osoby fizycznej o wynajmie lokalu uczniowi oraz dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie.

 

Postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Do wniosku należy dołączyć:

1.      orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2.      uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny;

3.      zaświadczenie z organu rentowego (ZUS+ KRUS ), że osoba ubiegająca się nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego.

 

Postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Do wniosku należy dołączyć:

1.      orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka;

2.      uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne;

3.      zaświadczenie specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, w przypadku umieszczenia w nim dziecka, o niekorzystaniu w nim z całodobowej opieki;

4.      zaświadczenie z urzędu miasta o hektarach przeliczeniowych za rok poprzedni lub nakaz płatniczy;

5.      oświadczenie, jeżeli o świadczenie ubiega się inna osoba niż matka lub ojciec, tj. osoba spokrewniona w pierwszym stopniu, która  nie może  lub nie jest w stanie sprawować opieki nad osoba niepełnosprawną.

 

Postępowanie w sprawie o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Do wniosku należy dołączyć:

1.      odpis aktu urodzenia dziecka;

2.      uwierzytelnione kopie dowodów osobistych rodziców dziecka lub rodzica;

3.      zaświadczenie z innej instytucji, że jedno z rodziców mające w innej miejscowości stałe zameldowanie nie ubiegał się o świadczenia rodzinne i jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka;

4.      zaświadczenia od lekarza medycyny, że od 10 tygodnia ciąży matka dziecka była pod opieką lekarza.

 

Postępowanie w sprawie przyznania funduszu alimentacyjnego

 

Osoby, które złożą wniosek wraz z wymaganą dokumentacją do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc sierpień nastąpi do 30 października, natomiast gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne złoży wniosek wraz z wymaganą dokumentacją od dnia 1 września do 31 października, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc wrzesień nastąpi do dnia 31 listopada.

 

 

1.      zaświadczenie od komornika o 2 miesięcznej bezskuteczności;

2.      oświadczenie, informacja o przekazaniu wszelkich posiadanych informacji o dłużniku alimentacyjnym;

3.      uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny;

4.      skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument urzędowy potwierdzający wiek dziecka;

5.      orzeczenie o niepełnosprawności, albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w przypadku, gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne;

6.      zaświadczenie ze szkoły - w przypadku nauki w szkole ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej;

7.      zaświadczenie ze szkoły wyższej - w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym, albo znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli uczy się w szkole wyższej do 24 roku życia;

8.      zaświadczenia z urzędu skarbowego i oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

-        zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, każdego pełnoletniego członka rodziny za 2008 r.;

-        oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli członkowie rodziny rozliczają się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

-        oświadczenia członka rodziny o wysokości uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy innego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu;

-        oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu przez członków rodziny w poprzednim roku kalendarzowym,

-        zaświadczenie właściwego organu gminy o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy albo nakaz płatniczy za ten rok,

-        umowę dzierżawy, w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,( tylko wtedy gdy w zamian za dzierżawę osoba otrzymała rentę lub emeryturę)

-        umowę zawartą w formie aktu notarialnego, w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,

-        przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,

-        kopię odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub kopię odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku lub ugodzie sądowej, oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów,

-        zaświadczenie o wysokości ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny, przebywającego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,

-        dokument określający datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu netto i brutto

-        zaświadczenie lub inny dokument określający wysokość uzyskanego dochodu za

-        pierwszy pełny miesiąc osiągnięty po roku bazowego przez członka rodziny;

9.      informację z sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka, w przypadku osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła o przysposobienie tego dziecka;

10.  kopię aktów zgonu rodziców lub kopię odpisów wyroków zasądzających alimenty, w przypadku osoby uczącej się;

11.  kopię karty pobytu w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiadającego status uchodźcy lub posiadającego zezwolenie na osiedlenie się w Rzeczypospolitej Polskiej;

12.  kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację, albo kopię aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka, w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko.

 

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ

działa przy MOPS od 1 stycznia 2005 roku

od poniedziałku do piątku w godz. 7.00-15.00

koordynator: Beata Łubkowska-Wróblewska

 

Podstawowym celem prowadzenia przez MOPS w Jezioranach Klubu Integracji Społecznej jest reintegracja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Jest on realizowany przez wiele kompleksowych działań zmierzających do zapewnienia osobom zagrożonym wykluczeniem bezpieczeństwa socjalnego, aktywizację zawodową i pomoc w osobistym rozwoju. Klub Integracji Społecznej udziela wsparcia dla integrowania się grup i osób o podobnych trudnościach i problemach życiowych. Jest otwarty na problemy środowiska. Pomaga samoorganizować się ludziom w grupy, podejmować wspólne inicjatywy i przedsięwzięcia w zakresie aktywizacji zawodowej. W każdy pierwszy czwartek miesiąca od godz.11.00 do godz. 14.00 porad prawnych udziela prawnik. Porady te obejmują pisanie pism urzędowych, pozwów, doradztwo prawne. Konsultacje są bezpłatne Każdy kto zgłosi się do klubu przyjmowany jest z serdecznością, a przede wszystkim ze zrozumieniem. Wszyscy ci, którzy się do nas zgłoszą, będą mogli liczyć na naszą pomoc. Uczestnictwo w klubie jest dobrowolne.

Od roku 2009 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest realizatorem projektu systemowego pn. "Rozwój osobisty poprzez pracę u podstaw-wyjściem na prostą" Priorytet VII. Promocja integracji społecznej, Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji, Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Celem projektu jest aktywizacja społeczna i zawodowa mieszkańców Gminy Jeziorany objętych wsparciem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jezioranach, zagrożonych wykluczeniem społecznym, którego efektem będzie zapewnienie równego dostępu do zatrudnienia tym osobom poprzez zwiększenie lub wykształcenie nowych kompetencji zawodowych i społecznych. Osoby chcące wziąć udział w tegorocznej edycji projektu proszone są o zgłaszanie się do Ośrodka lub Klubu Integracji Społecznej w Jezioranach.

 

DOM DZIENNEGO POBYTU

ul. Kościuszki 3/1

11 - 320 Jeziorany

tel. 089 718 27 60

czynny codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 14.00

Zajęcia prowadzi: aspirant pracy socjalnej Małgorzata Niska.

 

Dom Dziennego Pobytu jest to dział Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jezioranach. Placówka jest ośrodkiem wsparcia przeznaczonym dla osób w wieku emerytalnym, niepełnosprawnych i osamotnionych, których sprawność psychofizyczna umożliwia pobyt w środowisku.

Dom Dziennego Pobytu istnieje od 2000 roku i dysponuje 30 miejscami.

Pomieszczenia, którymi dysponuje placówka to:

-        pokój terapeutyczny wyposażony w urządzenia gimnastyczne oraz masujące,

-        pokój do spotkań oraz aneks kuchenny umożliwiające przygotowywanie i konsumpcję posiłków w ramach wymiany doświadczeń kulinarnych,

-        łazienka z pełnym wyposażeniem, która daje możliwość korzystania z urządzeń sanitarno - higienicznych i kąpieli relaksujących.

-        Uczestnikom oferuje się:

-        spędzanie wolnego czasu w miłej i przyjemnej atmosferze,

-        uczestnictwo w życiu kulturalno - rekreacyjnym (wycieczki, pielgrzymki, czytanie książek oraz oglądanie TV, jak również wspólne dyskusje i pogawędki z ciekawymi osobami),

-        zabawy ruchowe usprawniające kondycję fizyczną.

Korzystanie z Dziennego Domu Pobytu jest bezpłatne. W swoich działaniach Dom dąży do wydobycia potencjału drzemiącego w starszych ludziach, ich zdolności, zainteresowań, aktywizacji zarówno w zakresie umysłowym jak i fizycznym.